Phân tích từ Carbon Pulse về việc Sáng kiến Mục tiêu dựa trên Cơ sở Khoa học (SBTi) chính thức công bố Tiêu chuẩn Net-Zero Doanh nghiệp Phiên bản 2.0 (Corporate Net-Zero Standard V2.0). Bước đi này mở ra cơ hội lớn cho thị trường carbon tự nguyện nhưng đi kèm các hàng rào kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm phòng chống “tẩy xanh”.
Sáng kiến Mục tiêu dựa trên Cơ sở Khoa học (SBTi) — tổ chức uy tín hàng đầu thế giới trong việc phê duyệt các mục tiêu khí hậu của doanh nghiệp — vừa chính thức ban hành Tiêu chuẩn Net-Zero Doanh nghiệp Phiên bản 2.0 (Corporate Net-Zero Standard V2.0). Theo các chuyên gia quốc tế ghi nhận trên Carbon Pulse, đây là một bước ngoặt mang tính chiến lược, có thể định hình lại dòng vốn đầu tư trên thị trường carbon tự nguyện (VCM) trong thập kỷ tới.
Khấu trừ phát thải bằng tín chỉ chất lượng cao
Điểm thay đổi cốt lõi trong Phiên bản 2.0 nằm ở thái độ cởi mở hơn của SBTi đối với cơ chế bù đắp (offsetting). Trước đây, tổ chức này luôn giữ quan điểm khắt khe, yêu cầu doanh nghiệp tập trung gần như tuyệt đối vào việc cắt giảm phát thải nội bộ (bên trong chuỗi cung ứng) trước khi nghĩ đến việc mua tín chỉ.
Tuy nhiên, trong bản cập nhật mới, SBTi đã chính thức công nhận vai trò của các tín chỉ giảm phát thải và loại bỏ carbon (carbon removal credits) chất lượng cao. Doanh nghiệp giờ đây được phép sử dụng các công cụ này như một giải pháp hợp lệ để xử lý lượng phát thải còn lại (residual emissions) — những phần phát thải cốt lõi chưa thể triệt tiêu ngay lập tức do giới hạn về mặt công nghệ hoặc chi phí. Đặc biệt, SBTi còn lộ trình hướng tới việc áp đặt quy định bắt buộc (mandate) đối với hành động bù đắp này kể từ năm 2035.
“Hàng rào kỹ thuật” ngăn ngừa rủi ro tẩy xanh
Mặc dù mở ra cánh cửa lớn cho thị trường carbon, Carbon Pulse phân tích rằng dòng cầu trong ngắn hạn sẽ không tăng trưởng ồ ạt mà sẽ chuyển dịch theo hướng “thận trọng và chọn lọc”. Nguyên nhân là do SBTi đồng thời thiết lập các hàng rào kỹ thuật (guardrails) và tiêu chí thẩm định vô cùng nghiêm ngặt:
- Ưu tiên tín chỉ loại bỏ (Removals): Tiêu chuẩn mới đặt trọng tâm lớn vào các dự án có khả năng cô lập và lưu trữ carbon thực tế (như công nghệ thu bắt không khí trực tiếp DAC, hoặc các dự án lâm nghiệp bền vững có tính vĩnh cửu cao), thay vì chỉ là các dự án tránh phát thải (avoidance) thông thường.
- Minh bạch hóa lộ trình: Việc mua tín chỉ không được làm suy giảm cam kết cắt giảm phát thải Scope 1, 2 và 3 của doanh nghiệp theo mục tiêu 1.5°C.
Khuyến nghị từ EIC VIETNAM: Cập nhật mới của SBTi là tín hiệu tích cực giúp cởi bỏ tâm lý e ngại “tẩy xanh” (greenwashing) của các tập đoàn lớn, tạo động lực mạnh mẽ cho thị trường tín chỉ tự nguyện toàn cầu. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam đang tham gia chuỗi cung ứng quốc tế, việc hiểu rõ cấu trúc của Tiêu chuẩn V2.0 là bắt buộc để xây dựng lộ trình Net Zero hợp chuẩn, đồng thời chủ động tìm kiếm các nguồn tín chỉ carbon đạt chuẩn toàn cầu ngay từ bây giờ.
