Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, hệ thống pháp luật môi trường đang tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đồng bộ và tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Năm 2026 đánh dấu giai đoạn nhiều chính sách quan trọng đi vào thực thi, đặc biệt trong các lĩnh vực phát thải khí nhà kính (GHG), thị trường carbon, giấy phép môi trường và trách nhiệm tái chế của doanh nghiệp.
Luật nền tảng vẫn là Luật Bảo vệ môi trường 2020
Hiện nay, Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 vẫn là văn bản pháp lý cao nhất đang có hiệu lực trong lĩnh vực môi trường tại Việt Nam.
Luật quy định toàn diện về:
- Đánh giá tác động môi trường (ĐTM)
- Giấy phép môi trường
- Quản lý chất thải
- Kiểm kê phát thải khí nhà kính
- Ứng phó biến đổi khí hậu
- Kinh tế tuần hoàn
- Trách nhiệm tái chế của doanh nghiệp (EPR)
Năm 2025, Văn phòng Quốc hội đã ban hành Văn bản hợp nhất 15/VBHN-VPQH năm 2025 nhằm cập nhật các nội dung sửa đổi, bổ sung liên quan.
Những nghị định mới doanh nghiệp cần chú ý trong năm 2025–2026
1. Nghị định 119/2025/NĐ-CP: Sửa đổi quy định về giảm phát thải khí nhà kính
Đây là một trong những văn bản mới đáng chú ý nhất năm 2025, sửa đổi Nghị định 06/2022/NĐ-CP về:
- Giảm nhẹ phát thải khí nhà kính
- Kiểm kê GHG bắt buộc
- Quản lý tín chỉ carbon
- Bảo vệ tầng ozone
Nghị định này cho thấy Việt Nam đang đẩy nhanh lộ trình kiểm soát phát thải và chuẩn bị vận hành thị trường carbon trong nước. (THƯ VIỆN PHÁP LUẬT)
2. Nghị định 136/2025/NĐ-CP: Phân quyền, phân cấp quản lý môi trường
Ban hành tháng 6/2025, nghị định này điều chỉnh việc phân quyền cho địa phương trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, giúp rút ngắn thủ tục hành chính và tăng hiệu quả quản lý dự án môi trường. (THƯ VIỆN PHÁP LUẬT)
3. Nghị định 131/2025/NĐ-CP: Phân định thẩm quyền chính quyền địa phương
Nghị định quy định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương hai cấp trong quản lý nhà nước về môi trường, khí hậu và tài nguyên. Đây là cơ sở để triển khai chính sách môi trường đồng bộ hơn tại các địa phương. (THƯ VIỆN PHÁP LUẬT)
4. Nghị định 08/2022/NĐ-CP: Văn bản doanh nghiệp vẫn phải theo sát
Dù ban hành từ trước, đây vẫn là nghị định trọng yếu hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường 2020, bao gồm:
- Giấy phép môi trường
- Quản lý chất thải
- EPR
- Tiêu chí phân loại dự án theo mức độ rủi ro môi trường
5. Nghị định 45/2022/NĐ-CP: Xử phạt vi phạm môi trường
Doanh nghiệp vi phạm quy định về xả thải, vận hành không phép, quản lý chất thải nguy hại hoặc không báo cáo môi trường có thể bị xử phạt ở mức cao.
Chuẩn bị vận hành thị trường carbon
Năm 2026 được xem là giai đoạn bản lề cho việc triển khai sàn giao dịch carbon thí điểm và cơ chế mua bán tín chỉ carbon tại Việt Nam.
Thị trường carbon sẽ giúp:
- Tạo giá cho phát thải GHG
- Khuyến khích đầu tư công nghệ sạch
- Tối ưu chi phí tuân thủ của doanh nghiệp
- Hỗ trợ xuất khẩu sang các thị trường có CBAM như EU
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì ngay từ bây giờ?
Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp nên:
- Rà soát nghĩa vụ pháp lý môi trường hiện hành
- Kiểm kê lượng phát thải carbon nội bộ
- Chuẩn hóa dữ liệu ESG
- Chuẩn bị cho tín chỉ carbon và CBAM
- Đầu tư tiết kiệm năng lượng, sản xuất xanh
Giai đoạn 2025–2026 đánh dấu bước chuyển mạnh của pháp luật môi trường Việt Nam với các văn bản quan trọng như Nghị định 119/2025/NĐ-CP, Nghị định 136/2025/NĐ-CP, Nghị định 131/2025/NĐ-CP cùng lộ trình phát triển thị trường carbon.
Trong bối cảnh kinh tế xanh trở thành xu hướng toàn cầu, doanh nghiệp chủ động thích ứng sớm sẽ có lợi thế lớn về chi phí, thương mại và đầu tư bền vững.
