Thị trường carbon toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang ưu tiên tính liêm chính và chất lượng tín chỉ. Trong khi giá tín chỉ chất lượng cao (hạng BBB trở lên) tăng hơn 20%, thị trường bao tiêu dài hạn cũng bùng nổ với giá trị đạt 12,3 tỷ USD. Sự gia tăng các cam kết SBTi từ doanh nghiệp lớn đang thúc đẩy nhu cầu khắt khe về các tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là việc giải quyết khoảng trễ thời gian và rủi ro từ các biện pháp loại bỏ carbon tạm thời.
Tổng quan Thị trường: Sự phân hóa dựa trên chất lượng tín chỉ
Thị trường carbon tự nguyện (VCM) đang bước vào giai đoạn thanh lọc mạnh mẽ. Trong khi lượng phát hành tổng thể giảm do sự sụp đổ của các dự án năng lượng tái tạo cũ, các tín chỉ chất lượng cao (hạng BBB trở lên) lại ghi nhận mức tăng giá hơn 20%, đạt trung bình 6,80 USD/tấn. Điều này cho thấy người mua đang chuyển dịch từ việc chạy theo số lượng sang ưu tiên tính liêm chính và khả năng kiểm chứng của dự án.
Định giá tương lai: Kỷ lục từ các hợp đồng bao tiêu dài hạn
Tiếp nối xu hướng ưu tiên chất lượng, thị trường bao tiêu trước (forward offtake) đã bùng nổ đạt giá trị 12,3 tỷ USD trong năm 2025. Do tình trạng thâm hụt nguồn cung tín chỉ hạng “BBB” trong năm thứ ba liên tiếp, mức giá bao tiêu trung bình đã bị đẩy lên tới 180 USD/tín chỉ. Xu hướng này minh chứng cho việc các doanh nghiệp sẵn sàng chi trả mức phí rất cao để đảm bảo an ninh cung ứng tín chỉ đạt chuẩn cho lộ trình Net Zero lâu dài.
Cam kết doanh nghiệp: Sự gia tăng các mục tiêu dựa trên khoa học (SBTi)
Động lực thúc đẩy nhu cầu tín chỉ chất lượng cao xuất phát từ việc ngày càng nhiều tập đoàn lớn đặt ra các mục tiêu giảm phát thải khắt khe. Hiện nay, khoảng 21% trong số 9.000 công ty niêm yết lớn nhất thế giới đã có mục tiêu SBTi được phê duyệt, bao phủ tổng lượng phát thải lên tới 11 tỷ tấn. Các doanh nghiệp này đang phải nỗ lực dung hòa giữa ưu tiên lợi nhuận và trách nhiệm giải trình về khí hậu trước các cổ đông và cơ quan quản lý.
Tiêu chuẩn kỹ thuật: Giải quyết khoảng trễ thời gian trong tín chỉ CDR
Để đảm bảo tính liêm chính cho thị trường, các nhà nghiên cứu đang cảnh báo về “khoảng trễ thời gian” (temporal lags) — khoảng cách từ khi thực hiện dự án đến khi carbon thực sự được loại bỏ khỏi khí quyển. Việc cấp tín chỉ sớm trước khi đạt kết quả thực tế có thể làm sai lệch các mục tiêu nhiệt độ toàn cầu. Các chuyên gia đề xuất cần có các tiêu chuẩn thống nhất để đồng bộ hóa giá trị vật lý của việc loại bỏ carbon với các công cụ tài chính trên thị trường.
Rủi ro thị trường: Cảnh báo về các biện pháp loại bỏ carbon tạm thời
Bài toán khó nhất đối với tính liêm chính hiện nay là vấn đề “Sisyphus” — rủi ro khi dựa vào các giải pháp lưu trữ carbon không bền vững (như một số dự án trồng rừng ngắn hạn). Nếu carbon bị rò rỉ trở lại khí quyển mà không có cơ chế bù đắp, nó sẽ tạo ra nợ carbon cho thế hệ tương lai. Nghiên cứu nhấn mạnh thị trường cần áp dụng cơ chế giá carbon cho cả thời điểm loại bỏ và lúc tái phát thải để đảm bảo trách nhiệm khí hậu thực chất.
Theo Carbon Pulse
